Langere tijd een klein beetje stress kan al heel schadelijk zijn. Maar er is goed nieuws: stress is goed aan te pakken. Adem gewoon eens rustig uit. En sport niet te fanatiek.
Pak je horloge of een kookwekker en ga even zitten waar niemand je ziet, want je gaat iets geks doen: ademhalen. Tel een paar minuten lang je uitademingen en deel die door het aantal minuten. Haalde je meer dan tien keer per minuut adem? Meer dan vijftien keer? Zittend achter je bureau hoef je eigenlijk maar een keer of zes per minuut in- en uit te ademen. Adem je sneller, dan is je lichaam alert, klaar om te rennen, te vechten of de presentatie te houden bij de raad van bestuur die je overmorgen pas hebt. Dat is stress.
Stress kan buitengewoon nuttig zijn. Wie moet rennen voor zijn leven, produceert adrenaline. Dit hormoon zorgt ervoor dat mensen die in gevaar zijn, even harder kunnen rennen dan gewoonlijk. Wie langere tijd onder hoge druk staat, maakt een ander hormoon aan, cortisol. Dit hormoon onderdrukt onder meer de signalen van het lichaam die er even minder toe doen wanneer je op de vlucht bent, zoals hongergevoelens.
Hoge pieken van stress zijn volgens zegt de Belgische psychiater Theo Compernolle niet noodzakelijkerwijs een probleem, ook niet op het werk, zolang iemand daarna maar de tijd neemt om te herstellen. ‘Stress maakt dat we kunnen doorwerken tot de opdracht af is.' Maar langere tijd een beetje stress ervaren - en dus langere tijd een beetje cortisol aanmaken - is ronduit slecht.
‘Momenteel denkt de wetenschap dat cortisol verantwoordelijk is voor de klachten die horen bij langdurige stress, zoals concentratiestoornissen, geheugenproblemen, slecht slapen en depressies', zegt psychiater Bram Bakker, auteur van Runningtherapie. Cortisol breekt eiwitten in spieren af - handig als je snel glucose nodig hebt, zeer slecht als dat langere tijd doorgaat. En volgens Compernolle worden hart- en vaatziekten, lagere weerstand en sommige vormen van kanker mede veroorzaakt door stress.
De stresshormonen adrenaline en cortisol spelen een rol in allerlei lichaamsprocessen, en beïnvloeden ook hart en longen. Bakker: ‘Een snelle ademhaling is daardoor een goede indicator van stress. Wie in rust te snel ademhaalt, loopt een risico op een daverende burn-out of depressie.'
